Nijlvaraan

Dierenweetjes.be

De nijlvaraan - Alle reptielen

De Nijlvaraan of Varanus niloticus is een van de vier

verschillende soorten varanen die men terug vindt in hetzelfde verspreidingsgebied.

Je vindt hen terug in het grootste deel van Afrika. We vinden hem ook terug op de vijfde plaats in de lijst van de 10 gevaarlijkste reptielen ter wereld.

 

Kenmerken

De nijlvaraan is een hagedis. Hij behoort tot de familie van de varanen. De varaan is van alle hagedissen de grootste Afrikaanse vertegenwoordiger, hij kan namelijk tot wel 2,4 meter lang worden. De meeste varanen blijven wel kleiner.

De basiskleur van deze varaan is donkergrijs tot bruin. Je vindt dwars op zijn lichaamsas een patroon van gele vlekken rijen. Het aantal vlekkenrijen kan variëren van zes tot negen. De nijlvaraan heeft een bepantsering, zijn huid is namelijk voorzien van vele, ronde beenplaatjes. Deze worden osteodermen genoemd.

 

Je kan hem nog herkennen aan zijn lange en brede kop. Zijn tong is net zoals bij alle andere varanen zeer lang en gespleten. Hij heeft een blauwzwarte kleur. De nijvaraan zijn tong wordt continu uitgestoken en weer ingetrokken. De tong heeft een speciale functie, ze vangt namelijk geurdeeltjes uit de lucht op. Deze geurdeeltjes komen dan langs een gevoelig weefsel in de neusholte terecht wanneer de nijvaraan zijn tong intrekt in zijn bek. Dit orgaan bevat dus gevoelige zintuiglijke cellen waardoor hij hiermee geuren kan waarnemen. De gespleten tong heeft ook een functie, doordat de tong gespleten is kan hij namelijk bepalen waar de geur het sterkst is, de varaan kan hierdoor 'in stereo' ruiken. Net als de kleuren van de tong, verschillen ook de neusgaten van varanen van vorm en positie. De neusgaten bij onze nijlvaraan zijn rond en staan dichter bij zijn ogen in vergelijking met andere varanen.

 

De nijlvaraan zijn staart is gebandeerd en heeft afwisselende lichtere en donkere banden. De staart bevat een opstaande kiel en is zijwaarts afgeplat. Hierdoor krijg je een groter staartoppervlak dit dient op zijn beurt dan weer om het zwemmen te vergemakkelijken. Bij bedreiging kan de nijlvaraan met zijn krachtige staart van zich af slaan. Je kan de mannetjes en vrouwtjes moeilijk uit elkaar te houden, maar het mannetje heeft een dikkere staartwortel en een wat forser gebouwd lichaam. Lang en krachtig zijn de poten van de nijlvaraan. Hij kan zelfs op zijn achterpoten staan om de omgeving in zich op te nemen en te verkennen. De varaan kan wel niet op zijn achterpoten wegrennen zoals wel al eens bij andere hagedissen voorkomt. De poten worden net als bij de andere hagedissen niet gebruikt om te zwemmen, Ze drukken namelijk hun poten tegen het lichaam, de staart zorgt voor de voortstuwing.

 

De varaan valt zijn prooien aan met een uiterst krachtige en besmettelijke beet. Wanneer hij zich bedreigd voelt of bedreigd wordt door de mens of andere mogelijke indringers, grijpt de nijlveraan zich vast in zijn 'prooi' meraan stevige, botverpletterende beet. Je kan je heel moeilijk uit zijn beet bevrijden want hij laat niet los. Ze kunnen dus ernstige wonden aanrichten.

 

 

Voeding en leefgebied

De Nijlvaraan is een carnivoor. Hij eet dus voornamelijk kleine levende prooien. Zo eet hij bv kleine zoogdieren, insecten, vogels, kreeftachtigen, amfibieën en verschillende reptielen. Daarnaast eet hij ook aas. Door de lenigheid en het vermogen om te zwemmen is de varaan in staat om zowel op de bodem, in bomen en ook in het water te foerageren. De varaan speurt vaak de oevers af op zoek naar voedsel.

 

De varaan eet ook eieren van verschillende dieren. Deze spoort hij op met zijn uitstekende reukzin, waarbij alle eieren worden gegeten. Het gehele legsel gaat dus verloren. De nijlvaraan heeft ook een strategie om de eieren op te eten. Hij pakt het ei op in de bek waarna de kop omhoog wordt gericht voor het ei gebroken wordt. De inhoud van het ei gaat hierdoor niet verloren. De varaan eet eieren van onder andere vogels en krokodilachtigen, de nijlvaraan is zo de grootste bedreiging voor het legsel van de nijlkrokodil.

 

De varaan gebruikt zoals hierboven vermeld zijn lange tong om voedsel op te sporen. Daarnaast gebruikt hij ook zijn gezichtsvermogen en zijn vermogen om op zijn achterpoten te staan om zo de omgeving te verkennen.

 

 

We vinden de Nijlvaraan in het grootste deel van Afrika terug, behalve in de Sahara en het westelijke

deel van Namibie en Zuid-Afrika. Ook in het gebied boven de Sahara langs de Middellandse Zee vind je de varaan niet. Je kan hem voornamelijk terug vinden bij rivieren en andere wateren.

Extra weetjes over de Nijlvaraan

 

  • De wetenschappelijke geslachtsnaam varanus niloticus betekent draak van de Nijl wat varanus betekent 'draak' en de soortnaam niloticus betekent 'van de Nijl'. Dit slaat op een deel van het verspreidingsgebied van de soort.
  • Het aantal vlekkenrijen varieert bij de nijlvaraan van zes tot negen. Dit is een belangrijk want de gelijkende soort Varanus ornatus heeft drie tot vijf rijen. Zo kan je ze dus onderscheiden.
  • Bij jonge nijlvaranen zijn de tanden nog scherp maar deze worden stomper naarmate de dieren ouder worden.
  • De nijlvaraan neemt geregeld een zonnebad om zijn lichaamstemperatuur te verhogen. Eenmaal dat hij opgewarmd is, is hij heel snel. Hij kan zelfs gemakkelijk over een kort traject een sprintende mens voor blijven.
  • Om te ontsnappen zoekt de nijlvaraan vaak het water op maar hij kan ook snel in een boom klimmen als hij zich te ver van het water bevindt
  • De tongkleur varieert per varaan. Zo heeft de nijvaraan een blauwzwarte tong, de komodovaraan een gele tong en Varanus ornatus een roze tong.
  • De varaan wordt bejaagd om het vlees en zijn huid maar komt nog algemeen voor en is dus niet bedreigd.
↑ Ga naar top van pagina ↑

Aangeraden door Dierenweetjes